Wat is TBS

In Nederland kan (uitsluitend) de strafrechter naast werk- en vrijheidsstraffen ook behandelmaatregelen opleggen. De meest bekende is de terbeschikkingsstelling (tbs) met dwangverpleging. De rechtbank legt zo’n maatregel op wanneer mensen vanuit hun stoornis niet volledig verantwoordelijk (toerekeningsvatbaar) zijn voor een misdrijf en wanneer mensen door die stoornis nog steeds een aanzienlijk gevaar voor de samenleving opleveren. De tbs is dus een beveiligingsmaatregel en geen straf. Het doel is dat mensen in een beveiligde kliniek hulp krijgen om hun problemen zodanig op te lossen dat dit gevaar tot acceptabele proporties wordt teruggedrongen. Zolang dat doel niet is bereikt, kan een tbs maatregel met tussenkomst van de rechter telkens met maximaal twee jaar worden verlengd. De tbs kan op die manier lang duren en daarom kan deze maatregel alleen worden opgelegd bij ernstige delicten, zoals geweldsmisdrijven, brandstichting of zedendelicten. De tbs-behandeling (met dwangverpleging) wordt uitgevoerd in een forensisch psychiatrisch centrum. De term ‘tbs-kliniek’ wordt niet meer gebruikt.
Een belangrijk onderdeel van de behandeling is de terugkeer in de samenleving, waarbij mensen worden begeleid bij het vinden van werk en nieuwe contacten kunnen opbouwen. Een tbs-maatregel kan onder voorwaarden worden beëindigd (voorwaardelijke beeindiging).

Naast de tbs met dwangverpleging kan de rechter ook een tbs onder voorwaarden opleggen. Dan vindt de behandeling plaats in een forensisch psychiatrische kliniek (FPK) of forensisch psychiatrische afdeling (FPA), afhankelijk van het benodigde beveiligingsniveau of ambulant. In dit laatste geval wonen mensen (al dan niet begeleid) zelfstandig. Het toezicht op de voorwaarden valt onder de taken van de reclassering. Wanneer mensen de voorwaarden schenden, kan de tbs met voorwaarden worden omgezet in een tbs met dwangverpleging..

Wat moet je weten

Veel delicten komen onder bijzondere omstandigheden en in een opeenstapeling van factoren tot stand. Er is maar een hele kleine groep die blijvend en/of voortdurend gevaarlijk is. Vaak zijn het mensen die weliswaar ooit in hun leven dader werden, maar een getroubleerd leven achter de rug hebben en, op een ander moment in de tijd, zelf slachtoffer waren. Mensen met een tbs maatregel, liggen tijdens de behandeling voortdurend onder een vergrootglas. Een tbs-kliniek is wellicht (naast een gevangenis) de plek waar de principes van een totale institutie het meest zichtbaar zijn. In het werken met mensen met een tbs-maatregel is het van belang oog te houden voor de voorstelbare frustratie door de onzekerheid over het perspectief en de verregaande inperking van autonomie. In een tbs-behandeling is een voortdurend spanningsveld tussen twee nauwelijks te verenigen opdrachten: beveiligen (dus inperken van de vrijheid) en behandelen (geven van ruimte en vertrouwen). Mensen met een tbs-maatregel krijgen tijdens en na hun behandeling vaak met negatieve vooroordelen te maken. Dit is een extra hindernis voor duurzame terugkeer in de samenleving.

Bibliotheek

boek

TBS verdoemd leven
Carolien Roodvoets

video

TBS
FPC Oostvaarderskliniek