Wat is psychopathie

Psychopathie is geen psychiatrische diagnose, maar een constellatie van gedragingen, karaktereigenschappen en kenmerken die mensen in meer of mindere mate kunnen hebben. Psychopathie kenmerkt zich door een onbetrouwbare, hoogmoedige omgangsstijl met anderen, een defect gevoelsleven en een impulsieve, onverantwoordelijke en antisociale levensstijl. De maatschappelijke lading van het begrip psychopathie vraagt om een zorgvuldig gebruik van de term en om een strikte hantering van de regels en internationale richtlijnen. De mate van psychopathie mag alleen worden vastgesteld door daartoe gecertificeerde professionals door afname van de Psychopathie Checklist (PCL-R) van R. Hare.

Hoe herken je het

Mensen met een hoge mate van psychopathie zijn vaak animerende en charmante gesprekspartners. Ze bewegen zich soepel in sociaal contact en worden niet gehinderd door verlegenheid of sociaal ongemak. Aan de oppervlakte klinken hun verhalen te mooi om waar te zijn. Ze passen deze moeiteloos aan als ze worden geconfronteerd met tegenstrijdigheden of als gevraagd wordt naar details. Wanneer de verhalen worden geverifieerd blijkt de realiteit vaak heel anders dan wordt voorgespiegeld. Het palet aan emoties is weinig gedifferentieerd. Mensen kunnen weliswaar beredeneren hoe anderen zich voelen, maar voelen dit zelf niet mee. Ze worden aangetrokken tot alles wat aantrekkelijk is zoals lust, macht, status, prestige, geld en ze verkiezen hierbij doorgaans de korte termijn winst, boven de lange termijn investering. Ze kunnen anderen manipuleren, domineren en dwingen om hun eigen belang te dienen en nemen doorgaans de kortste route om dat te bereiken. Ze gaan geraffineerd te werk, zijn bereid grote risico’s te nemen en schuwen geweld niet. Ze schrijven hun succes aan zichzelf en hun falen aan anderen toe. Voor de schade die ze anderen berokkenen nemen ze geen verantwoordelijkheid. Ze zijn altijd in beweging en brengen ook hun omgeving in beroering. Gedurende hun leven laten ze vaak een spoor van emotionele, sociale en financiële vernieling achter.

Wat kun je doen

Wees respectvol en vriendelijk in de begeleiding van mensen met een hoge mate van psychopathie, maar bewaak altijd grenzen. Maak duidelijk dat je een onderdeel bent van een team en gezamenlijk beleid uitdraagt. Verander geen afspraken op eigen houtje en doe geen toezeggingen zonder overleg met je collega’s. Mensen met een hoge mate van psychopathie zijn er goed in je een exclusief gevoel te geven. Wees je ervan bewust dat zij hun charme instrumenteel inzetten. Laat je niet verleiden door uitspraken die een invoelend vermogen suggereren (bijvoorbeeld: “Ik voel met je mee”). Ga niet af op hun verhaal, maar laat je door andere bronnen goed informeren. Maak concrete en vooral toetsbare afspraken. Wees alert op veranderingen van de sfeer in de groep. Wees je bewust van de mogelijkheid dat groepsgenoten onder druk kunnen worden gezet, worden uitgebuit of worden gedwongen ongeoorloofd gedrag te verzwijgen

Bibliotheek

boek

Judas
Astrid Holleeder

boek

Snakes in suits
Robert D. Hare

boek

De psychopaat in mij
James Fallon