Wat is een verstandelijke beperking

Mensen met een verstandelijke beperking hebben problemen in het dagelijks functioneren door een laag intelligentieniveau. Dit betekent vaak dat zij informatie anders en langzamer verwerken. Abstracte begrippen zijn moeilijk te begrijpen en relaties tussen oorzaak en gevolg moeilijk te overzien. Daardoor hebben mensen soms moeite in het sociale en maatschappelijke verkeer  mee te komen. Ze voelen bijvoorbeeld minder goed aan welk gedrag gepast is in sociale situaties en hebben daardoor sneller conflicten of worden buitengesloten. Mensen worden door hun omgeving soms overvraagd en overschat.  Zij doen vaak hun uiterste best mee te komen, maar moeten hiervoor op hun tenen lopen. Het lukt hen vaak minder goed hun plannen uit te voeren en hun dromen te verwezenlijken. Dit kan stress en teleurstelling met zich meebrengen en kan leiden tot opstandigheid, frustratie, verdriet, sociaal ongemak, achterdocht en passiviteit. Doordat het dagelijks leven voor sommigen te complex is, raken mensen soms op allerlei levensgebieden in de problemen, zoals schulden, verslaving en sociaal isolement.

Een verstandelijke beperking is op het eerste gezicht moeilijk te herkennen. Soms hebben mensen allerlei manieren om hun onbegrip of onvermogen te verbloemen, of juist goede manieren gevonden om ondersteuning te krijgen. Soms ook springen andere problemen meer in het oog, waardoor de verstandelijke beperking minder opvalt. Wanneer aangeboden ondersteuning door mensen niet wordt opgepikt, wordt vaak ten onrechte aangenomen dat mensen niet gemotiveerd zijn of zich doelbewust niet aan afspraken houden. Dit kunnen signalen zijn dat iemand moeilijk leert. Hierdoor kan degene niet goed afspraken nakomen en regels onthouden, laat staan correct toepassen in uiteenlopende situaties. Onhandige opmerkingen, een trage reactie, heel concreet taalgebruik (grapjes of uitdrukkingen letterlijk uitleggen) en gemakkelijk in conflict raken, kunnen eveneens signalen zijn voor een lage intelligentie. Ook een moeizaam onderwijsbeloop en problemen met lezen, schrijven en rekenen, kunnen hierop wijzen.

Wat kun je doen

Voor mensen met een verstandelijke beperking is de wereld moeilijk te begrijpen. Door alle negatieve ervaringen hebben mensen soms maar weinig vertrouwen in zichzelf en anderen. Daarom is het van belang een plek te creëren waarin iemand even niet op zijn tenen hoeft te lopen. Creëer een positieve leeromgeving en maak de wereld begrijpelijker. Deel grote plannen op in kleine, overzichtelijke stappen en pas het tempo aan, zodat mensen niet voortdurend buiten adem zijn. Op die manier kunnen mensen succeservaringen opdoen. Vaak werkt het om minder te praten en meer te laten zien en (samen) te doen. Neem kleine stappen, maak informatie concreet en bied deze gedoseerd aan. Herhaal, geef de tijd om nieuwe informatie te laten bezinken, laat mensen rustig wennen aan nieuwe dingen en bouw ruimte in om deze te bestendigen.