Huiskamerconcert in de GGz

Echt veel kom ik er niet meer. Wat verwonderlijk is, als je in ogenschouw neemt dat je 20 jaar in Amsterdam, op straat, hebt gewerkt. In de middag deed ik de Hallen aan. Dat lijkt in geen velden of wegen meer op die oude Tramremise waar ik in vroeger tijden op zoek ging naar dakloze mensen. Ongeveer om de hoek fietste ik langs de Spoedeisende Psychiatrie, aan de Constantijn Huygenstraat.

Door: Rokus Loopik

Vanzelfsprekend om dat controversiële kunstwerk te bekijken wat daar uit de dakgoot van het gebouw steekt. Een mens op een ladder. Hoog boven de straat. Gewaagd, gedurfd, maar dat mag Kunst altijd zijn. Het helpt als het iets losmaakt in wie het aanschouwt. Whatever that may be. Rond 18.30 uur repte ik mij richting Amstelveenseweg. Youri Lentjes en Astare hadden op een High Intensive Care Afdeling een Huiskamerconcert gepland. Youri en Astare zijn ‘oude bekenden’. Youri is mijn co-trainer-singer-songwriter en samen reizen en trainen we het hele land door.
En Astare, Astare is de beste en meest herstelgerichte uitzendorganisatie van Nederland. Ik werk via hen met enige regelmaat op verschillende afdelingen in de GGZ. Het was druk op de afdeling. De 5 begeleiders en verpleegkundigen moesten even ‘schakelen’ toen wij aanbelden. Evenwel, ze pakten de draad snel op. Ze lieten de cliënten middels een ronde op de afdeling weten dat Youri aanstaande was zijn huiskamerconcert in de binnentuin van de afdeling te starten. Er werd limonade en citroencake aangerukt. Er werden stoelen in een halve cirkel gezet. Het concert kon beginnen.

Nu is het geen usance, zo’n huiskamerconcert, op een doordeweekse woensdagavond. Dat is even wennen. Een drietal cliënten en een paar verpleegkundigen namen verwachtingsvol plaats. En dan, als Youri zijn eerste nummer speelt, dan volgen er verrukte en bevestigende blikken, naar elkaar. Youri schrijft zijn muziek en teksten zelf. Ze zijn uit een ieders leven gegrepen. Hij schuwt onderwerpen als verslaving, geen woning bezitten, het ontvallen van vrienden en liefdesverdriet niet. Weltschmerz, gevangen in de persoon van Youri Lentjes. Er is veel herkenbaar voor de luisteraar. En daarbij, de intensiteit waarmee hij zijn muziek speelt en zingt is aanstekelijk. Je kunt niet onbewogen blijven. Er werden dan ook tranen geplengd. Er werd zichtbaar genoten.
Veel cliënten konden de concentratie en het geduld evengoed niet opbrengen. Zij liepen zenuwachtig in en uit of stonden stokstijf voor zich uit te staren. Ik geef het je ook te doen, een verblijf op zo’n afdeling, weggerukt uit je natuurlijk omgeving. Op hun manier, van een afstandje, genoten veel mensen op die manier toch mee, van die mooie en indringende muziek. Verpleegkundigen en cliënten op een bovenliggende verdieping tikten op hun ramen, hieven de handen ten hemel en wenkten ons naar boven in de hoop ook van de muziek te mogen horen.

Een jongeman, die al die tijd dat we op de afdeling waren, met een koptelefoon op het hoofd en een Ipad in de handen rondjes liep, kwam aan het einde van het concert Youri laten horen welke muziek hij mooi vond. Hij sloot het gesprek af met een ‘boks’. ‘Respect’! Een man met een getroebleerd gezicht, net als de dame met een trachea, volgde het concert van begin tot eind. We hadden met hem en haar te doen. In een kort gesprek voor aanvang van het concert stelde de man vraagtekens bij de diagnose die hem door een psychiater was gegeven. “Ik ben ‘schizofreen’ genoemd, maar ik zie mijzelf meer als een vulkaan die af en toe tot uitbarsting komt. De grond rondom een vulkaan is uitermate vruchtbaar, dus ik ziet het probleem niet zo.” Wij wilden hem graag meenemen van de afdeling. Naar huis. De dame met de trachea was moeilijk te verstaan, maar uitermate komisch. Een geboren stand-up-comedian. Ze was bijzonder geraakt en aangedaan door de muziek en de avond. Haar ogen twinkelden. Het vuur in haar was nog niet gedoofd. Aldus kwam er een einde aan het inmiddels derde huiskamerconcert in den lande van Youri Lentjes en Astare. Er gaan er nog vele volgen, want de belangstelling is overweldigend. Morgen staat de Bocholtstraat op het programma.

Muziek is helend en Youri is een natural-born-talent als het aankomt op communiceren met mensen met geleefde ervaring via zijn muziek en stem. Bij het afscheid leerden we dat één van de verpleegkundigen en afgestudeerd filosofe, een ver familielid was van Hazelhoff, Erik Hazelhoff Roelfzema. Een verzetsheld en RAF-piloot in de Tweede Wereldoorlog. Het geeft natuurlijk geen pas hier namen te gaan noemen, maar ik kan het in dit geval niet laten, want het is de opmaat naar ‘the punch line’ van mijn verslag. Die verpleegkundige heeft het natuurlijk niet van een vreemde, want zij en haar collega’s van deze avonddienst zijn uit het hetzelfde hout gesneden als Erik. Het zijn onze moderne en regelrechte Helden.

Om dit werk te doen en mensen het gevoel te geven dat ze goed genoeg zijn voor deze wereld, ook al is er van alles met je aan de hand, dat vraagt om ‘skills’, ausdauer, menselijkheid, geduld, passie en een voorliefde voor mensen. Wij voelden ons er welkom en dat is precies wat bij ons is blijven hangen, na die paar uur dat we gelegitimeerd ‘aan de andere kant van de drempel’ mochten zijn.

En Youri, die wil terug, als het aan hem ligt volgende maand, voor een nieuw concert. Ja, ook op die 2e verdieping.