Wijsheid, gek genoeg

De wond is de plek waar het licht binnen komt. Deze wijsheid komt spijtig genoeg met veel schade en schande en is dus niet heel toevallig de openingsquote uit de film Crazywise, die afgelopen donderdagavond bij Astare in Utrecht vertoond werd. Van verschillende mensen had ik al begrepen dat deze film zeer de moeite waard is en inderdaad, hij heeft een grote indruk op me gemaakt. Net als de inleiding door collega-ervaringsdeskundige Robin Timmers, die veel nieuwsgierige vragen uit het publiek opleverde.

Door: Jerry Allon

Robin Timmers kreeg op jonge leeftijd een zwaar verlies te verwerken toen zijn moeder zelfmoord pleegde. Als hij later in zijn leven een keer LSD gebruikt hoort hij voor het eerst een stem in zijn hoofd; een vrouwelijke stem die hij maar al te goed herkent. Nadien komen er stemmen bij die ook niet meer verdwijnen. Deze stemmen verafschuwen Timmers en ze proberen hem zelfs aan te zetten tot zelfmoord. Tot overmaat van ramp raakt Timmers dakloos en komt in de GGZ terecht.
Maar in tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten weet Timmers toch de weg omhoog te vinden. Door te bidden ontwikkelt hij -onbedoeld- een interne stem die het voor hem opneemt en de andere (kwade) stemmen een weerwoord geeft. Sindsdien zijn de stemmen veel milder van toon waardoor Timmers weer kan functioneren. Inmiddels heeft hij een gezin met twee kinderen, werkt hij voor het Steunpunt Stemmen Horen en als gastdocent voor de Hogeschool Arnhem Nijmegen.
Het verhaal van Robin Timmers maakt duidelijk dat we er goed aan zouden doen om stemmen horen vaker te gaan zien als een menselijke variatie en dus niet altijd als symptoom van een bio-medisch probleem waar meteen pillen tegenaan gegooid moeten worden. Want in zijn geval was een chemische disbalans in zijn hersenen niet de oorzaak, noch waren pillen de oplossing. En misschien wel opmerkelijker, juist in zijn “gekheid” zat ook de wijsheid waarmee Timmers zijn kwetsbaarheid leerde hanteren.
Na deze inzichten begon de vertoning van Crazywise voor een vijftig-koppig publiek. In deze film leren we twee mensen kennen die door trauma getekend zijn en worstelend door het leven gaan. Allebei zijn ze achter een vals masker van vrolijkheid opgegroeid en maken ze op latere leeftijd ernstige psychische crises door, waarbij ook stemmen gepaard gaan. Echter, net als voor Robin Timmers blijkt de wijsheid voor een hoofdpersoon uit de film in de gekte te zitten. Zij is ervan overtuigd geraakt dat haar stemmen -die haar doodwensen- haar dwingen om voor zichzelf op te komen.
Uiteindelijk komt het ook weer redelijk goed voor de twee hoofdpersonen uit de film. En voor allebei geldt: het was -zachtgezegd- niet (enkel) de Westerse medische kennis die ze vooruit hielp. En dat dit echt kan kloppen wordt onderstreept door een statistisch gegeven. Herstelt in het Westen een derde van de mensen met ernstige psychische aandoeningen goed, in ontwikkelingslanden is dat wel twee derde. Een belangrijk verschil tussen onze culturen is dat wat wij gekheid of verward noemen in veel andere culturen dan de onze wordt gezien als een gave, iets dat met een roeping komt.
Deze roeping draagt je op te gaan healen, zodat je uiteindelijk zelf een healer kunt worden. Daarbij is belangrijk te weten dat er is een verhaal is dat zich in jouw psyche wil ontwikkelen. Allicht dat het hier voor een aantal mensen te zweverig wordt, en ja, dat staat haaks op onze benadering van gekte. Maar als de oplossing van het probleem niet in geprotocolleerde symptoombestrijding zit, is het niet gek -maar mijns inziens zelfs wijs- om iets aanvullends te zoeken. En of dit nu in een gebed zit of een roeping, als het werkt zijn we allemaal tevreden.